نصب زبیکس یکی از مهمترین مراحل برای راهاندازی یک سیستم مانیتورینگ حرفهای در زیرساختهای فناوری اطلاعات است. زبیکس (Zabbix) یک نرمافزار متنباز، رایگان و قدرتمند برای مانیتورینگ و مدیریت زیرساختهای فناوری اطلاعات است. این ابزار به مدیران شبکه و سیستم کمک میکند تا وضعیت سرورها، تجهیزات شبکه، سرویسها و اپلیکیشنها را بهصورت بلادرنگ (Real-time) زیر نظر داشته باشند و در صورت بروز مشکل، هشدارهای فوری دریافت کنند. مهمترین ویژگیهای زبیکس عبارتند از:
- مانیتورینگ سرورها: بررسی CPU، RAM، فضای دیسک، پردازشها و…
- نظارت بر شبکه: مشاهده پهنای باند، ترافیک پورتها و وضعیت دستگاههای شبکه
- مانیتورینگ سرویسها و اپلیکیشنها
- تهیه گزارشات و نمودارهای تحلیلی
- ارسال هشدار (Alerting) در شرایط بحرانی یا تغییرات غیرعادی
- پشتیبانی از پروتکلهای متنوع مثل SNMP، IPMI، JMX و Agent دلخواه
پیش نیازهای نصب Zabbix
برای نصب Zabbix قبل از شروع فرایند اصلی، میبایست پیشنیازهای سیستم را بررسی و آماده کنید. این پیشنیازها شامل موارد زیر است:
- داشتن یک توزیع لینوکس پایدار (مثل Rocky، Ubuntu یا Debian)؛
- دسترسی کاربر root یا sudo و نصب وابستگیهایی مثل پایگاه داده PostgreSQL
- وبسرور Apache/Nginx و PHP نسخه ۷.۴ به بالا،
- باید پورتهای ارتباطی Zabbix روی فایروال باز باشند و سرویسهایی مثل وبسرور، PHP-FPM و پایگاه داده فعال باشند؛
- در محیطهای سازمانی، توصیه میشود TimescaleDB برای ذخیرهی دادههای تاریخی مورد استفاده قرار بگیرد تا کارایی سیستم در سطح بالا حفظ شود.
- بررسی منابع سختافزاری مثل CPU، RAM و فضای ذخیرهسازی نیز ضروریست؛ چون عملکرد Zabbix مستقیماً با این عوامل مرتبط است.
دورههای آموزشی زبیکس
اگر به دنبال یادگیری حرفهای زبیکس هستید، میتوانید دورههای تخصصی نتویپرایم را مشاهده کنید
راهنمای راه اندازی و نصب Zabbix در 5 دقیقه
در این آموزش، نحوه نصب و پیکربندی نسخه جدید Zabbix 7.0 را یاد خواهید گرفت. در این نسخه از پایگاه دادهی PostgreSQL 16 استفاده شده و سیستمعامل مورد استفاده Rocky Linux 9 است. این راهنما برای ادمینهای سازمانی طراحی شده تا بتوانند سریع، دقیق و بدون خطا، سیستم مانیتورینگ خود را آماده کنند.
۱. قبل از شروع نصب زبیکس
برای شروع، بهتر است SELinux را در حالت Permissive قرار دهید تا در فرایند نصب مشکلی پیش نیاید:
۲. نصب PostgreSQL
ابتدا مخزن (Repository) رسمی PostgreSQL را نصب و مخزن پیشفرض را غیرفعال کنید:
dnf install -y https://download.postgresql.org/pub/repos/yum/reporpms/EL-9-x86_64/pgdg-redhat-repo-latest.noarch.rpm
dnf -qy module disable postgresql
سپس نسخه فعلی (16) PostgreSQL را نصب کنید:
dnf install -y postgresql16-server
در ادامه نصب زبیکس، پایگاه داده را مقداردهی اولیه کرده و آن را بهصورت خودکار در بوت فعال کنید:
/usr/pgsql-16/bin/postgresql-16-setup initdb
systemctl enable postgresql-16 –now
۳. نصب Zabbix و کامپوننتهای آن
ابتدا بستههای مرتبط با Zabbix را از مخزن EPEL استثنا کنید (در صورت وجود این مخزن):
افزودن خط زیر به پایان فایل /etc/yum.repos.d/epel.repo:
اکنون مخزن رسمی Zabbix را اضافه کرده و کش را پاک کنید:
rpm -Uvh https://repo.zabbix.com/zabbix/7.0/rocky/9/x86_64/zabbix-release-latest.el9.noarch.rpm
dnf clean all
نصب همه کامپوننتهای لازم:
dnf install zabbix-server-pgsql zabbix-web-pgsql zabbix-apache-conf zabbix-sql-scripts zabbix-agent2 zabbix-web-service -y
توصیه: از Agent2 استفاده کنید؛ چون قابلیتهای مدیریتی جدیدتری دارد.
۴. مقداردهی اولیه پایگاه داده
ایجاد کاربر مخصوص Zabbix در PostgreSQL:
sudo -u postgres createuser –pwprompt zabbix
سپس ساخت پایگاه داده و ایمپورت اسکیمای اولیه:
sudo -u postgres createdb -O zabbix zabbix
zcat /usr/share/zabbix-sql-scripts/postgresql/server.sql.gz | sudo -u zabbix psql zabbix
۵. تنظیمات فایروال
اجازه دسترسی به پورتهای HTTP و سرویس اصلی Zabbix:
firewall-cmd –permanent –add-service=http
firewall-cmd –permanent –add-port=10051/tcp
firewall-cmd –reload
۶. نصب TimescaleDB
اضافه کردن مخزن رسمی TimescaleDB:
tee /etc/yum.repos.d/timescale_timescaledb.repo <<EOL
[timescale_timescaledb]
name=timescale_timescaledb
baseurl=https://packagecloud.io/timescale/timescaledb/el/$(rpm -E %{rhel})/\$basearch
repo_gpgcheck=1
gpgcheck=0
enabled=1
gpgkey=https://packagecloud.io/timescale/timescaledb/gpgkey
sslverify=1
sslcacert=/etc/pki/tls/certs/ca-bundle.crt
metadata_expire=300
EOL
نصب و تنظیم TimescaleDB برای PostgreSQL 16:
dnf install timescaledb-2-postgresql-16 timescaledb-2-loader-postgresql-16 -y
بهینهسازی تنظیمات PostgreSQL برای عملکرد بهتر:
timescaledb-tune –pg-config=/usr/pgsql-16/bin/pg_config –max-conns=125
systemctl restart postgresql-16.service
فعالکردن TimescaleDB:
echo “CREATE EXTENSION IF NOT EXISTS timescaledb CASCADE;” | sudo -u postgres psql zabbix
cat /usr/share/zabbix-sql-scripts/postgresql/timescaledb/schema.sql | sudo -u zabbix psql zabbix
۷. تنظیمات Zabbix Server
ویرایش فایل پیکربندی اصلی:
nano /etc/zabbix/zabbix_server.conf
و تغییر مقادیر زیر:
DBPassword=your_password
StartReportWriters=1
WebServiceURL=http://localhost:10053/report
در صورت نیاز، پشتیبانی از زبانهای چک و اسلواک (اختیاری):
dnf install glibc-langpack-cs.x86_64 glibc-langpack-sk.x86_64
راهاندازی سرویسها:
systemctl restart zabbix-server zabbix-web-service zabbix-agent2 httpd php-fpm
systemctl enable zabbix-server zabbix-web-service zabbix-agent2 httpd php-fpm
بررسی لاگ:
less /var/log/zabbix/zabbix_server.log
در صورت مشاهده خطا درباره نسخه TimescaleDB، گزینه زیر را فعال کنید:
AllowUnsupportedDBVersions=1
systemctl restart zabbix-server
۸. راهاندازی رابط وب (Zabbix Frontend)
مرورگر را باز کرده و آدرس نصب را وارد کنید مثلاً:
http://192.168.0.50/zabbix
مراحل نصب را طی کنید:
- انتخاب زبان
- بررسی پیشنیازها
- وارد کردن رمز پایگاه داده
- تنظیم نام سرور و منطقه زمانی
- بررسی خلاصه تنظیمات
- پایان نصب و ورود به صفحهی لاگین
ورود اولیه:
نام کاربری: Admin
رمز عبور: zabbix
۹. پیکربندی گزارشگیری (Reporting)
برای فعالسازی کامل سیستم گزارش، ابتدا Chrome را نصب کنید:
wget https://dl.google.com/linux/direct/google-chrome-stable_current_x86_64.rpm
dnf localinstall google-chrome-stable_current_x86_64.rpm
سپس تنظیم مقدار Frontend URL در رابط وب:
Administration → General → Other
این آدرس میبایست مطابق IP یا دامنه معتبر نصب شما باشد.
۱۰. مراحل پایانی
- بررسی نسخهها و سلامت سرویسها
- مطمئن شوید خطای زیر ظاهر نمیشود:
the user limit of 1024 file descriptors is insufficient…
در صورت مشاهده، راهحل آن در مستندات Wiki رسمی Zabbix وجود دارد.
(منبع)
زبیکس را حرفهای یاد بگیرید!
نرمافزار Zabbix یکی از قدرتمندترین و محبوبترین ابزارهای متنباز در زمینهی مانیتورینگ شبکه و زیرساختهای IT است. این سیستم توانایی پایش و تحلیل شاخصهای عملکردی سرورها، تجهیزات شبکه، اپلیکیشنها و حتی سرویسهای ابری را دارد. معماری توزیعشده Zabbix باعث میشود بتوان آن را هم در شبکههای کوچک و هم در دیتاسنترهای بزرگ سازمانی پیادهسازی کرد. به کمک قابلیتهایی مثل Trigger، Template، Alert و Auto‑Discovery شما میتوانید پایشی هوشمند و خودکار برای صدها دستگاه و سرویس را بدون نیاز به دخالت دستی در هر مرحله، راهاندازی کنید.
اما نکته مهم این است که برای تسلط واقعی بر Zabbix و استفاده حرفهای از همه امکانات آن (مثل تنظیم Thresholdها، مانیتورینگ SSL، یا ساخت داشبوردهای سفارشی)، آموزش عملی و هدفمند ضروریست. در همین راستا، نت وی پرایم مجموعهای از دورههای آموزشی تخصصی این حوزه را ارائه کرده است.
با شرکت در دورههای نت وی پرایم میتوانید از سطح مقدماتی تا حرفهای بر Zabbix مسلط شوید.
سوالات متداول نصب Zabbix
۱. آیا Zabbix فقط برای مانیتورینگ سرورهاست یا میتوان از آن برای شبکه و اپلیکیشنها هم استفاده کرد؟
خیر، Zabbix صرفاً محدود به سرورها نیست؛ این نرمافزار قابلیت مانیتورینگ جامع برای سرور، شبکه، سرویسها، اپلیکیشنها و تجهیزات سختافزاری را دارد و از پروتکلهایی مثل SNMP، IPMI و JMX برای پایش دادهها استفاده میکند.
۲. برای نصب Zabbix چه سیستمعاملی و پایگاه دادهای مناسبتر است؟
بهترین گزینه برای نصب سازمانی Zabbix 7.0، استفاده از Rocky Linux 9 بههمراه پایگاه دادهی PostgreSQL 16 و TimescaleDB است. ترکیب این سه، اجرای سریعتر، فشردهسازی بهتر دادههای زمانی و عملکرد پایدارتر در شبکههای بزرگ را تضمین میکند.
۳. بهترین روش برای یادگیری و تسلط کامل بر Zabbix چیست؟
برای ادمینها و مهندسان شبکه، بهترین مسیر یادگیری، شرکت در دورههای تخصصی نت وی پرایم است که از سطح مقدماتی تا حرفهای آموزشهایی مثل «Zabbix SSL Monitoring»، «Zabbix Professional» و «مانیتورینگ شبکه با Zabbix» را ارائه میدهد. این دورهها به صورت عملی طراحی شدهاند تا بعد از پایان آموزش بتوانید Zabbix را در محیط واقعی بهطور کامل پیادهسازی و مدیریت کنید.
