دوره‌های شبکه را از کجا شروع کنیم؟ مسیر یادگیری شبکه

دوره‌های شبکه را از کجا شروع کنیم؟ هر بار که نام «شبکه» و «دوره‌های شبکه» مطرح می‌شود، این سوال در ذهن شکل می‌گیرد.

شاید ساعت‌ها به دنبال دوره CCNA گشته‌اید، نام‌هایی مانند Firepower، ISE، Data Center و Zabbix را شنیده‌اید و هرکدام را یکی به‌عنوان «نقطه شروع» معرفی کرده است. نتیجه این شده که به‌جای یادگیری، فقط سردرگم‌تر شده‌اید و اصلاً شروع نکرده‌اید.

این وضعیت طبیعی است. حوزه شبکه آن‌قدر گسترده است که بدون داشتن یک مسیر مشخص، به‌راحتی می‌توان وقت و هزینه را صرف دوره‌ای کرد که کاربردی ندارد یا سطح آن با سطح فرد هم‌خوانی ندارد.

خبر خوب این است که مسیر یادگیری شبکه ترتیب منطقی مشخصی دارد و در صورتی که از همان ابتدا به‌درستی انتخاب شود، هم زودتر به نتیجه می‌رسید و هم زمان خود را هدر نمی‌دهید.

دوره‌های شبکه را از کجا شروع کنیم؟

اگر هیچ پیش‌زمینه‌ای در حوزه شبکه ندارید، بهتر است یادگیری را از مفاهیم پایه شبکه یا دوره Network+ آغاز کنید. بعد از آشنایی با اصولی مانند IP، مدل OSI، پروتکل TCP/IP، سوئیچ، روتر، کابل‌کشی و Subnetting می‌توانید وارد دوره CCNA شوید.

مسیر پیشنهادی برای بیشتر افراد به این شکل است:

مبانی کامپیوتر و سیستم‌عامل ← مفاهیم پایه شبکه یا Network+ ← دوره CCNA ← تمرین عملی ← انتخاب تخصص

افرادی که از قبل با مفاهیمی مانند IP Address، Subnet Mask، DHCP، DNS، مدل OSI و عملکرد سوئیچ و روتر آشنا هستند، می‌توانند مستقیماً یادگیری CCNA را شروع کنند.

برای مشاهده دوره‌های تخصصی شبکه در سطح مبتدی، متوسط و پیشرفته می‌توانید به صفحه دوره‌های نت‌وی پرایم مراجعه کنید. دوره‌های این آکادمی در حوزه‌هایی مانند سیسکو، امنیت شبکه، دیتا سنتر، مجازی‌سازی، مانیتورینگ، دواپس، Fortinet، تجهیزات ذخیره‌سازی و ارتباطات سازمانی ارائه شده‌اند.

دوره‌های شبکه به ترتیب

ترتیب یادگیری شبکه برای همه افراد دقیقاً یکسان نیست، اما بیشتر علاقه‌مندان می‌توانند از مسیر زیر استفاده کنند.

ترتیب یادگیری شبکه (پیشنهادی)

مرحله اول؛ آشنایی با کامپیوتر و سیستم‌عامل

برای شروع دوره‌های شبکه نیازی نیست متخصص کامپیوتر باشید؛ اما باید با مفاهیم اولیه سخت‌افزار، نصب نرم‌افزار، تنظیمات سیستم‌عامل، فایل‌ها، سرویس‌ها و دستورات ابتدایی ویندوز آشنایی داشته باشید.

یادگیری مقدماتی لینوکس نیز برای ادامه مسیر در حوزه‌هایی مانند امنیت شبکه، مانیتورینگ، دواپس و مدیریت سرورها بسیار مفید است. در این مرحله لازم نیست وارد مباحث پیشرفته لینوکس شوید؛ آشنایی با ساختار فایل‌ها، کاربران، دستورات پایه و تنظیمات شبکه کافیست.

مرحله دوم؛ یادگیری مفاهیم پایه شبکه

اولین دوره شبکه برای مبتدیان می‌بایست مفاهیم اصلی را به‌صورت ساده و ساختاریافته آموزش دهد. در این مرحله باید موضوعات زیر را یاد بگیرید:

• شبکه LAN و WAN چیست؟
• سوئیچ شبکه، روتر، فایروال و اکسس پوینت چه کاربردی دارند؟
• مدل‌های OSI و TCP/IP چگونه کار می‌کنند؟
• IP Address و Subnet Mask چیست؟
• پروتکل‌هایی مانند DHCP، DNS، ARP و ICMP چه وظیفه‌ای دارند؟
• کابل شبکه، فیبر نوری و ارتباطات بی‌سیم چه تفاوتی دارند؟
• عیب‌یابی اولیه شبکه چگونه انجام می‌شود؟

دوره Network+ یا یک دوره جامع مفاهیم پایه شبکه می‌تواند این دانش اولیه را در اختیار شما قرار دهد. هدف این مرحله حفظ‌کردن اصطلاحات نیست؛ باید بتوانید مسیر حرکت داده در شبکه و وظیفه هر دستگاه را درک کنید.

مرحله سوم؛ یادگیری شبکه با دوره CCNA

CCNA یکی از مهم‌ترین دوره‌ها برای ورود به دنیای شبکه‌های سازمانی است. در این دوره با موضوعاتی مانند مدل OSI، آدرس‌دهی IP، Subnetting، VLAN، Trunk، STP، مسیریابی، ACL، DHCP، NAT، شبکه‌های بی‌سیم، اتوماسیون و مفاهیم SDN آشنا می‌شوید.

دوره CCNA برای افرادی مناسب است که می‌خواهند در موقعیت‌های شغلی زیر فعالیت کنند:

• کارشناس شبکه
• کارشناس پشتیبانی شبکه
• کارشناس NOC
• تکنسین شبکه
• کارشناس زیرساخت
• مدیر شبکه در سازمان‌های کوچک و متوسط

بعد از پایان CCNA باید بتوانید یک شبکه کوچک را طراحی، پیکربندی و عیب‌یابی کنید. اگر فقط ویدئوهای دوره را مشاهده کنید و تمرین عملی نداشته باشید، بخش زیادی از مطالب فراموش خواهد شد.

برای شروع شبکه، Network+ بهتر است یا CCNA؟

اگر هیچ شناختی از شبکه ندارید، Network+ می‌تواند شروع ساده‌تری باشد؛ زیرا مفاهیم شبکه را مستقل از برند خاصی آموزش می‌دهد. اما اگر با مبانی شبکه آشنا هستید و قصد دارید سریع‌تر وارد کار با تجهیزات سیسکو شوید، می‌توانید از CCNA شروع کنید.

• افراد کاملاً مبتدی: مفاهیم پایه شبکه یا Network+ و سپس CCNA
• دانشجویان کامپیوتر و کارشناسان Help Desk: شروع مستقیم CCNA همراه با مرور مبانی
• افراد دارای تجربه پشتیبانی شبکه: CCNA و سپس انتخاب گرایش تخصصی

لازم نیست حتماً در آزمون بین‌المللی Network+ شرکت کنید. مهم این است که مفاهیم این دوره را یاد بگیرید و بتوانید آن‌ها را در سناریوهای واقعی به کار ببرید.

یادگیری عملی شبکه را از چه زمانی شروع کنیم؟

تمرین عملی را نباید به پایان دوره موکول کنید. بهتر است هم‌زمان با یادگیری هر مبحث، یک سناریوی کوچک اجرا کنید. برای مثال پس از یادگیری VLAN، چند سوئیچ و سیستم مجازی ایجاد کنید و ارتباط میان VLANها را بررسی کنید.

برای ساخت آزمایشگاه شبکه می‌توانید از ابزارهای زیر استفاده کنید:

• Cisco Packet Tracer برای شروع CCNA
• GNS3 برای اجرای سناریوهای متنوع
• EVE-NG برای سناریوهای حرفه‌ای‌تر
• VMware Workstation یا Hyper-V برای اجرای ماشین‌های مجازی
• VirtualBox برای آزمایشگاه‌های ساده

در کنار هر دوره، چند پروژه واقعی برای خود تعریف کنید؛ برای مثال طراحی شبکه یک شرکت، ایجاد VLAN برای واحدهای مختلف، راه‌اندازی DHCP، تنظیم مسیریابی بین شعب یا پیاده‌سازی یک سیستم مانیتورینگ.

دوره‌های نت‌وی پرایم را از کجا شروع کنیم؟

برای انتخاب دوره در نت‌وی پرایم، ابتدا وارد صفحه دوره‌های آموزشی شبکه شوید. در این صفحه می‌توانید دوره‌ها را بر اساس سطح مبتدی، متوسط و پیشرفته، مدرس و دسته‌بندی آموزشی فیلتر کنید.

سپس بر اساس شرایط خود یکی از مسیرهای زیر را انتخاب کنید:

• اگر کاملاً مبتدی هستید، ابتدا جلسات مقدماتی و دوره CCNA را بررسی کنید.
• برای ورود به امنیت شبکه، پس از یادگیری مبانی سراغ Cisco Firepower یا Cisco ISE بروید.
• برای فعالیت در دیتاسنتر، ابتدا CCNA و سپس دوره Data Center، Nexus، vPC و VXLAN را یاد بگیرید.
• برای فعالیت در NOC، پس از مفاهیم شبکه سراغ دوره‌های Zabbix بروید.
• برای ورود به VoIP، ابتدا شبکه و سپس CUCM و UCCX را یاد بگیرید.
• برای ورود به دواپس، ابتدا شبکه و لینوکس و سپس Ansible و Docker را دنبال کنید.

قبل از ثبت‌نام، پیش‌نیاز، سطح دوره، سرفصل‌ها و مخاطبان آن را بررسی کنید. انتخاب دوره صرفاً بر اساس نام یا محبوبیت آن ممکن است باعث شود وارد آموزشی شوید که برای سطح فعلی شما مناسب نیست.

آموزش رایگان دوره‌های شبکه

برای کسانی که هنوز از تناسب این مسیر با خود مطمئن نیستند یا قصد دارند پیش از پرداخت هزینه، کیفیت آموزش را ارزیابی کنند، خبر خوب این است که نت وی پرایم بخشی از دوره‌های شبکه را به‌صورت رایگان در اختیار کاربران قرار داده است. این محتوای رایگان برای آشنایی اولیه با مباحث پایه شبکه و همچنین بررسی سبک تدریس مدرسین طراحی شده و نیازی به پرداخت هزینه ندارد. پیشنهاد می‌شود پیش از خرید هر دوره، ابتدا این بخش رایگان بررسی شود تا با فضای آموزشی نت وی پرایم آشنایی حاصل شود و سپس با اطمینان بیشتری دوره اصلی انتخاب گردد.

در نت‌وی پرایم، یکسری از دوره‌ها به صورت کاملا رایگان در اختیار شما قرار گرفته است؛ از جمله دوره تخصصی Cisco CCNA 200-301، دوره تخصصی CISCO Firepower، دوره ی مقدماتی ISM و دوره ی مقدماتی ATP (آشنایی با تجهیزات شرکت HP).

اشتباهات رایج هنگام شروع یادگیری شبکه

یکی از رایج‌ترین اشتباهات، شروع هم‌زمان چند دوره است. یادگیری CCNA، لینوکس، امنیت، مایکروسافت و مجازی‌سازی به‌صورت هم‌زمان معمولاً باعث پراکندگی و نیمه‌کاره‌ماندن دوره‌ها می‌شود.

اشتباهات دیگر عبارتند از:

• انتخاب دوره پیشرفته بدون یادگیری مبانی
• تماشای آموزش بدون انجام تمرین
• تمرکز بیش از حد بر مدرک به‌جای مهارت
• تغییر مداوم مسیر آموزشی
• شروع چند شاخه تخصصی به‌صورت هم‌زمان
• حفظ‌کردن دستورات بدون درک عملکرد شبکه
• نداشتن پروژه و نمونه‌کار

بهتر است ابتدا یک مسیر اصلی انتخاب کنید و تا رسیدن به سطح قابل قبول در همان مسیر ادامه دهید.

برای ورود به بازار کار شبکه چه مهارت‌هایی لازم است؟

گذراندن دوره‌های شبکه به‌تنهایی تضمین‌کننده استخدام نیست. برای ورود به بازار کار باید بتوانید دانش خود را در یک سناریوی عملی نشان دهید.

مهارت‌های مهم برای یک کارشناس شبکه مبتدی عبارتند از:

• آدرس‌دهی IP و Subnetting
• پیکربندی اولیه سوئیچ و روتر
• ایجاد VLAN و Trunk
• راه‌اندازی DHCP و NAT
• آشنایی با DNS
• عیب‌یابی ارتباط شبکه
• کار با دستورات Ping، Traceroute، Ipconfig و Nslookup
• مستندسازی توپولوژی و تنظیمات
• آشنایی با مانیتورینگ
• توانایی ساخت آزمایشگاه مجازی

ساخت چند سناریوی عملی و ثبت مراحل اجرای آن‌ها می‌تواند به‌عنوان نمونه‌کار شما در مصاحبه‌های شغلی استفاده شود.

جمع‌بندی

برای پاسخ به سوال «دوره‌های شبکه را از کجا شروع کنیم؟» باید ابتدا سطح فعلی و هدف شغلی خود را مشخص کنید. اگر کاملاً مبتدی هستید، از مفاهیم پایه شبکه یا Network+ شروع کنید. سپس با یادگیری CCNA و انجام تمرین‌های عملی، دانش لازم برای ورود به شاخه‌های تخصصی را به دست آورید.

پس از CCNA می‌توانید بر اساس علاقه خود وارد امنیت شبکه، دیتاسنتر، مجازی‌سازی، مانیتورینگ، VoIP، مهندسی شبکه یا اتوماسیون شوید. مهم‌ترین نکته این است که چند مسیر را هم‌زمان شروع نکنید و در کنار مشاهده دوره‌ها، حتماً آزمایشگاه و پروژه عملی داشته باشید.

برای بررسی دوره‌ها، مشاهده جلسات رایگان و انتخاب آموزش متناسب با سطح خود می‌توانید به صفحه دوره‌های نت‌وی پرایم مراجعه کنید.

سوالات متداول شروع دوره‌های شبکه